Kladno - Rzeźba Matki Boskiej

Rzeźba Matki Boskiej na Placu Starosty Pawła w Kladnie to barokowy pomnik zbudowany według projektu architektonicznego Kiliana Ignaza Dientzenhofera i dzieła rzeźbiarza Karla Josefa Hierla, który powstał na koszt opata z Břevnova i Broumova, Benno Löbla O.S.B. Pierwotnie w miejscu rzeźby znajdował się niewielki staw ze św.

Pierwotnie w miejscu rzeźby maryjnej znajdował się niewielki staw, pośrodku którego na kamiennej kolumnie stał święty Jan Nepomucen.

Benno Löbl, opat z Břevnova, zdecydował o umieszczeniu w centrum placu figury poświęconej Maryi Pannie i świętym, w tym św. Janowi Nepomucenowi.

Właściwą budowę posągu poprzedził przykładowy model o wysokości 60 cm, który powstał prawdopodobnie w 1739 r. lub wiosną 1740 r., czyli przed rozpoczęciem właściwych prac.

Kilián Ignác Dientzenhofer zagwarantował budowę trzystopniowego architektonicznie opracowanego cokołu z piaskowca z Žehrovic, a Johann Baumgartner ze Starego Miasta w Pradze otrzymał zlecenie na produkcję elementów kamiennych. Rzeźbiarz Karel Josef Hiernle rozpoczął pracę w lipcu 1740 r. i stworzył górną figurę Matki Boskiej, cztery figury świętych, cztery anioły z kartuszami i cztery płaskorzeźby części cokołowej z bardziej miękkiego, ale również mniej odpornego piaskowca. Podczas gdy K. I. Dientzenhofer potwierdził wydatki na prace kamieniarskie, przeor klasztoru wypłacił wynagrodzenie Karlowi Josefowi Hierlowi, który już w lipcu 1740 r. pracował nad rzeźbą w Kladnie i otrzymał dodatkowe wynagrodzenie za pracę 25 października 1740 r. O zakończeniu prac rzeźbiarskich świadczy chronogram na kartuszu jednego z aniołów.
Kamień węgielny położono 22 lipca 1741 roku.

Faktycznemu wykonaniu "przeszkodził" jednak słup - symbol prawa miejskiego, który usunięto tuż przed wmurowaniem kamienia węgielnego 15 lipca 1741 roku.

Dopiero wtedy kamieniarz Johann Baumgartner, jego szlifierz i czeladnik Kastka mogli przystąpić do montażu rzeźby z gotowych już kamiennych elementów.

Rzeźba została ukończona i poświęcona w 1741 roku.

Na miejscu zachowała się tylko część oryginalnej rzeźby Karla Hierlla. Pomimo tego torsu, stanowi ona naprawdę rzadki przykład jego sztuki z okresu, gdy był u szczytu swoich twórczych możliwości.

Z oryginalnej dekoracji na miejscu zachowali się jedynie święty Benedykt i święty Benno, a także para cherubinów - jeden z kartuszem inskrypcyjnym (GlorIosae...), drugi z godłem klasztoru w Broumovie, płaskorzeźby świętego Józefa, świętego Jana Chrzciciela, świętego Jáchyma i świętej Anny na cokole oraz motyw kwiatowy tulipanów. Inne posągi zostały usunięte podczas poprzednich modyfikacji i zastąpione kopiami lub fragmentami. Jednak wszystkie rzeźby, wykonane z miękkiego piaskowca, były kilkakrotnie naprawiane. Dominujący posąg Matki Boskiej, który był najbardziej narażony na działanie czynników atmosferycznych, również zniknął.

Rzeźbę można podzielić na trzy poziome części. Pierwsza przedstawia rodzinę Jezusa, a mianowicie owalne płaskorzeźby świętego Jáchyma, świętego Józefa, świętego Jana Chrzciciela i świętej Anny. W drugim etapie znajdują się święci związani z zakonem benedyktynów - św. Benedykt, św. Prokop, a na odwrocie św. Jan Nepomucen i św. Benno, imiennik budowniczego. Tradycyjnie wspominana figura św. Wojciecha prawdopodobnie w ogóle nie została wykorzystana w rzeźbie. Rzeźbę zamyka Matka Boska Niepokalana.

Rzeźba Matki Boskiej stoi po południowej stronie Placu Burmistrza Pawła. Stoi na podwyższonej kamiennej podstawie w kształcie ośmiokąta. Rzeźba otoczona jest metalową balustradą z kamiennymi wielobocznymi filarami.

W dolnej części cokołu Hiernle dodał cztery głębokie płaskorzeźby - św. Anna (matka Marii Panny, trzymająca księgę) patrzy w kierunku ratusza, po południowej stronie znajduje się św. Jáchym (mąż św. Anny, z laską pasterską w kształcie litery T), następnie św. Józef - Pasterz Pański (z lilią) i św. Jan Chrzciciel (z krzyżem i opaską inskrypcyjną) został umieszczony obok kościoła.

W kolejnym etapie defilują święci benedyktyńscy, uzupełnieni o św. Jana Nepomucena, który znajduje się na południowo-zachodnim narożniku (jest to kopia, oryginał skrętny znajduje się w budynku kłodzkiego ratusza), a następnie figura założyciela zakonu benedyktynów św. Prokopa (z krzyżem, księgą reguły i kulą opata) i wreszcie św. Benona (imiennika Benedykta i opata, z atrybutem ryby na księdze). Wśród świętych znajdują się anioły, dwa z emblematami klasztorów w Břevnovie i Broumovie oraz dwa inne z kartuszami inskrypcyjnymi.

W 1873 r. przeprowadzono gruntowną renowację, podczas której prawdopodobnie wykonano metalowe balustrady. Wkrótce po wypadku (1979 r.) pomnik został ponownie odrestaurowany przez konserwatorów Antonína Kolářa i Františka Paška, którzy już wcześniej zastąpili niektóre rzeźby odkuwkami. Ostatnia renowacja została przeprowadzona w latach 2001-2002 pod kierownictwem Michaela Bílka.